Tag Archives: antibiotic resistance

ප්‍රතිජීවක ගන්නේ පරිස්සමින් – භයානකයි. (Risk of improper antibiotic usage)

antibiotic abuse, ප්‍රතිජීවක

මා කලකට පෙර ආරම්භ කල වෛද්‍ය උපකාරක සේවය මේ වනවිට බොහෝ සෙයින් සාර්ථක වී ඇති බව මා හට ලැබෙන ඊ මේල් ලිපි (E mail)  හා ප්‍රශ්න වලට අවධානය යොමු කිරීමේදී පැහැදිලි වී ඇත. එලෙස ලැබෙන ප්‍රශ්න අතර ප්‍රතිජීවක (antibiotics) ගැනද නිතර අවධානය යොමුකිරීමට සිදුවුයේ එයද අදවන විට ජනතාවට එතරම් සමීප මාතෘකාවක් වන බැවිනි.

ඖෂධහල් වල දායකත්වය (effects of pharmacist on drug resistance)

මාගේ මතකය දිවගියේ මීට මාස කිහිපයකට පෙර දිනකටය. වෙනදා අනෙක් අයගේ ලෙඩ වෙනුවෙන් ප්‍රතිකාර සොයන මා හට කාලයකට පසු මාගේ රෝගී තත්ත්වයකට ප්‍රතිකාර සෙවීමට යොමුවීමට සිදුවුනි. ඒ එතරම්ම දරුණු වූ නිසාය. කෙසේ වුවද අවශ්‍ය ප්‍රතිකාර නියම කරවා ගත් මා පාමසිය (pharmacy) වෙත ඇදුනේ රෝහල් පාමසිය තුල නොමැති වූ ප්‍රතිජීවකයක් ලබා ගැනීමටය. අවශ්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගත් මා හට පාමසි හිමියා විසින් ලබාදුන් උපදෙස් ඉතා වටිනා ඒවා විය. එනම්, මා රෝහලෙන් ලබා ගත් ප්‍රතිජීවකය බාල එකක් බවත් ඔහු සතුව පවතින එක ඉතා ඉහල ප්‍රමිතියෙන් යුතු එකක් බවත්ය. ඊට අමතරව ඔහු දුන් උපදෙස වුයේ එම ඖෂධයෙන් පෙතිදෙකක් ලබාගෙන බලන ලෙසය.

මෙය හැමදා ඔබ මුහුණ දෙන තත්ත්වය වන්නට පුලුවන මන්ද මාගේ අත්දැකීම අනුව සමහර රෝගීන කෙලින්ම බෙහෙත් ගන්නට යන්නේ වෛද්‍යවරයෙකු වෙත නොව ඖෂධහල් හිමියෙකු(pharmacist) වෙතය. ඔවුන් බොහොමයකටද ලැබෙන උපදෙස් මේයට සමාන ඒවාම විය යුතුය. ඖෂධයේ ප්‍රමිතිය යනු ඉතා විශාල සාධක සංඛයාවක් මත තීරනය වන කරුණකි. එය මිල මගින් පමනක් තීරණය නොවේ. ඒ කෙසේ වුවද මගේ අවධානය යොමුවන්නේ ප්‍රතිජීවක භාවිතයේදී එය භාවිත කල යුතු ආකාරය වෙනුවෙනි. මන්ද මා සඳහන් කල පලමු ඖෂධය පිටිපිට දින 3හෝ 4ක් ක්‍රමාණුකුකව භාවිතා කල යුතුය. එය එහි ප්‍රමිතියෙන් ස්වායක්ත වනුයේ අදාල ගනනය කිරීම් සිදුකර ඇත්තේ නිසි ප්‍රමිතිය සහිත ඖෂධ සඳහා වීම හේතුවෙනි.

 

ඔබත් මෙයට වගකිව යුතුයි නේද..? (Effects of patients on drug resistance)

මීලග කරුණ රෝගීන් සම්බන්ධවය, එනම් අප නිතර ඇතිවන උණක් කැස්සක් එසේත් නැතිනම් බඩේ අමාරුවක් වැනි තත්ත්වයක් සඳහා වෛද්‍යවරයෙකු හමුවීමට යයි. එහිදී වෛදයවරයා විසින් ප්‍රතිජීවකයක් නොදුන්නහොත් රෝගීන්ගේ මුහුනු මැලවී යයි. මෙයට හේතු වන්නේ රෝගීන්ගේ නොදැනුවත්කමය. අද වන විට අප සියලුම දෙනා දන්නා ඖෂධයක් ලෙස ඇමොක්සිලීන් (amoxicillin) නම් ඖෂධය සඳහන් කල හැකිය. නමුත් අද වන විට මෙම ඖෂධය විෂබීජ වලට එරෙහිව දක්වන ප්‍රතිචාර ඉතාම අඩුවී ඇත. මෙයට වගකිව යුත්තේ කවුරුද .? ඔබ ඔබගෙන්ම විමසා බලන්න.

antibiotic resistance
අනෙක් ඉතාම දුක්ඛ දායක කරුණ වන්නේ වෛද්‍යවරුන් ලෙස රගදක්වන සමහර පුදගලයන් හා නිසිපුහුනුවක් නොලද සුදුසුකම් ලැබූ වෛද්‍යවරුන් විසින් සිදුකරන වැරදි ඖෂධ භාවිතයයි. මෙහි අවසන් අරමුණ ඉක්මන් සුවය හා ආර්ථික වාසිය වුවද සමාජයක් ලෙස අප ලබන අයහපත් ප්‍රතිඵලද බහුලය.

ප්‍රතිජීවකවල නිවැරදි භාවිතය කුමක්ද..? (Correct use of antibiotics)

ඉතා සරලවම ගත්හොත් ප්‍රතිජීවක යනු බැක්ටීරිය ආශ්‍රිතව වැලදුනු රෝග තත්ත්ව සඳහා නියම කරනු ලබන ඖෂධ වර්ගයකි. එසේත් නැතිනම් ඒවාගෙන් වැලකීමට යොදා ගන්න ඖෂධ වර්ගයකි. ඒ අනුව අවශ්‍යතාවය අනුව හා රෝගය අනුව ගතයුතු මාත්‍රාව හා දින ගණන වෙනස් වුවද, නිසි මත්‍රාව නිසි දින ගණන තුල නොගැනීම නිසා ප්‍රතිජීවක සඳහා ප්‍රතිරෝධයක් (antibiotic resistance) ඇතිවීමේ සම්භාවිතාවක් ඇත. මේ වන විටද ඇමොක්සිලීන් වැනි ඖෂධ සඳහා එම තත්ත්වය අත්වී ඇත.

වැරදි භාවිතය නිසා ඇතිවන් අප්‍රතිඵල මොනවාද..? (Incorrect usage of antibiotics)

මෙහිදී වැරදි ප්‍රතිකාර යන්න සරලවම සඳහන් කලහොත් නිසි ප්‍රතිජීවක වර්ගය නිසි මාත්‍රවට අනුව නිසි දින ගනනක් භාවිතා කල යුතුය යන්නයි. මුලින් සඳහ කල ආකාරයට සුදුසුකම් නොලද පුද්ගලයන්ගෙන් ලබා ගැනීම, නිසි දින ගනන ලබා නොගැනීම

ද මෙයට ඇතුලත් විය යුතුය.

මේ නිසා ඇතිවන ඔබට මෙන්ම සමාජයටද ඇතිවන අහිතකර බලපෑම ඉතා විශාලය. මන්දයත් පරිසරය තුල පවතින අහිතකර බැක්ටීරියා වර්ග ක්‍රමයෙන් විවිධ ප්‍රතිජීවක වලට ප්‍රතිරෝධී ක්‍රියාදාම ඇතිකරගෙන තිබීමයි. මෙහි අහිතකර ප්‍රතිඵලය වනුයේ අසාධ්‍යය රෝගීයෙකුට වුවද භාවිත කිරීමට ඖෂධ නොමැතිවීමයි.

මේ සඳහා ප්‍රතිපත්තිමය විසදුමක් අවශ්‍යද..? (Do we need heath policies)

සැබැවින්ම මේ වන විට මෙය සමාජය තුල කතා බහට ලක්වන කරෞණක් බවට පත්ව ඇත. එලෙසම යම් ආකාරයක ප්‍රතිපත්ති ගොඩනැගී තිබුනද තව දුරටත් ඒවා දියුණු කල හැකි බව පැහැදිලිය.